Wat te doen met een tentamen dat zo slecht gemaakt is dat je er eigenlijk geen punten voor kunt geven? Een één geven, gebiedt de wiskunde. Een vier of een vijf is het resultaat dat meestal in de cijferlijsten terecht komt. Dat lijkt op het eerste gezicht ook heel nobel, want een één klinkt zo gemeen, maar uiteindelijk is zo’n genadevijf onrechtvaardig en goed noch voor de student noch voor de universiteit.

In Die Zeit las ik laatst dat de gemiddelde afstudeercijfers in Duitsland al jaren stijgen. Inmiddels studeert bijna iedereen af met een negen of een tien. Docenten geven zulke hoge cijfers uit socialistische overwegingen: iedereen moet met zijn diploma een gelijke kans op de arbeidsmarkt hebben. En: je mag mensen niet bestraffen omdat ze ‘andere’ antwoorden geven.

Het gevolg van deze hoge cijfers is dat bedrijven tijdens sollicitaties inmiddels nauwelijks meer kijken naar het cijfergemiddelde van de sollicitant. De bedrijven weten inmiddels ook dat die cijfers betekenisloos zijn. Wat nu telt zijn de dingen die je naast je studie deed. Met een verblijf aan een dure Amerikaanse universiteit scoor je hierbij het beste. Een dure universiteit die natuurlijk alleen door de studenten met rijke ouders kan worden betaald. Zodoende bijt het socialistische hoge-cijfersgeven zichzelf dus in de staart.

Maar terug naar die genadevijf. Op de universiteit krijgen studenten die hun tentamens slecht hebben gemaakt veelal een vijf. De vijf staat daarbij dan voor onvoldoende en kan dus ook staan voor een cijfer lager dan een vijf. Een slechte gang van zaken, want zo hebben de slechte studenten er geen idee van hoe slecht ze werkelijk zijn. Een genadevijf wekt de suggestie dat het nog niet verloren is. Er is immers maar één punt nodig om van de vijf een zes te maken. Een zware onvoldoende daarentegen komt misschien hard aan, maar maakt wel duidelijk dat er iets grondig mis is met het tentamen — en met de student. Juist door zware onvoldoendes te geven, kunnen slechte studenten eerder tot het inzicht komen dat de opleiding niet geschikt voor ze is. Op die manier kan de student snel besluiten iets anders te gaan studeren en alsnog succesvol worden. Bovendien is de universiteit een eeuwige student armer.