Hedgefondsen hebben zich hier in Duitsland, naar het schijnt, verspeculeerd bij de koers van het aandeel Volkswagen. Gisteren steeg dit aandeel tijdelijk tot boven de 1000 euro, waarmee Volkswagen (toch niet een van de grootste, of meest succesvolle autoproducenten ter wereld) in één klap het duurste bedrijf ter wereld werd. De stijgingen van VW zijn zo extreem, dat de DAX (de Duitse AEX) er bijna volledig door wordt bepaald. Volgens beursanalisten worden deze extreme stijgingen vooral veroorzaakt door verkeerde inschattingen van hedgefondsen.

Ik heb, tot voor kort, nooit zo goed begrepen hoe je op een vallende koers kunt speculeren. Dat je aandelen koopt als je vertrouwen hebt in een bedrijf en dat je die aandelen later met winst kan verkopen, dat begrijp ik. Maar hoe kun je nu winst maken als een aandeel minder waard wordt?

Inmiddels weet ik het. Het is een van de zogenaamde financiële innovaties waardoor Wall Street groot is geworden. Shortselling heet het, hier Leerverkäufe genoemd. Het houdt in dat je een aandeel leent (van bijv. een bank), dit aandeel voor een bepaalde koers verkoopt, vervolgens wacht je tot de koers zakt, koop je het aandeel op de beurs terug en lever je dit aandeel weer in bij je bank. Het koersverschil is je winst. Je kunt je afvragen wat de meerwaarde van deze innovatie is voor de reële economie, maar als leek moet je niet van die domme vragen stellen. Zeker niet als je de basics van de hedendaagse financiële wereld niet begrijpt.

Een afdoende verklaring voor de torenhoge waarde van het VW-aandeel is dit shortselling echter niet. Hedgefondsen speculeren immers op een koersval, niet op een koersstijging van 1000%. De reden van de stijging is volgens analisten dat hedgefondsen en masse aandelen van VW hebben geleend. Dit deden ze in de hoop dat de aandelen binnenkort sterk zouden gaan dalen – de waarde van het aandeel VW is volgens experts al geruime tijd overgewaardeerd. Deze daling zette echter niet in en de overname door Porsche van 75% van de aandelen, maakt deze daling ook niet waarschijnlijk. Sterker nog: doordat Porsche bijna alle aandelen aan het opkopen is (voor een vooraf vastgestelde prijs, ze zijn niet gek) blijft nog maar een klein gedeelte van de aandelen op de vrije markt. Het probleem waar de hedgefondsen nu voor staan is het volgende: zij moeten de geleende aandelen teruggeven aan de banken, terwijl er op de beurs nauwelijks nog aandelen VW te krijgen zijn. Een krapte op de markt leidt tot dan automatisch tot een stijging van de prijs.

De ironie van het verhaal: meerdere hedgefondsen dreigen nu failliet te gaan, omdat ze hun geleende VW-aandelen niet meer terug kunnen kopen. En voor hedgefondsen zijn, voorzover ik weet, nog geen reddingsplannen opgesteld.