Niet Umberto Eco, Philip Roth, Milan Kundera, Bob Dylan (werd ook genoemd), Cees Nooteboom (wordt in Duitsland vaak genoemd) en zelfs niet Harry Mulisch (wordt door zichzelf vaak genoemd). Het werd de uit het Duitstalige deel van Roemenië stammende schrijfster Herta Müller, waar ik nog nooit van gehoord had.

Opvallend was de berichtgeving in de Nederlandse kranten. Ze wisten niet goed wat ze met de bombastische taal van de Zweedse Akademie aanmoesten. In het ultrakorte persbericht van het Comité stond het volgende: “[Herta Müller] who, with the concentration of poetry and the frankness of prose, depicts the landscape of the dispossessed”.

Het NRC maakte daar het volgende van: “[...] omdat zij volgens de Academie een auteur is die ‘met de concentratie van de poëzie en de vrijheid van het proza het landschap van de misdeelden schildert.”

Onbegrijpelijk en bovendien onjuist: “het landschap van de misdeelden”?

De Volkskrant laat alle onbegrijpelijke taal weg: “Het comité prijst de auteur om haar vermogen ‘het landschap van de mensen zonder bezit’ te beschrijven.”

Maar ‘dispossessed’ is niet hetzelfde als ‘zonder bezit’. Waar Herta Müller het over heeft in haar boeken en waar het comité op doelt, is het leven zonder vaderland.

Trouw is wat dat betreft de enige die het met haar vertaling bij het juiste eind heeft: “Het comité prijst de auteur om haar vermogen ‘het landschap van de mensen zonder vaderland’ te beschrijven.”

En als het NRC en de Volkskrant nu bij het Duitse persbericht hadden gekeken, hadden ze geweten wat het Comité met ‘dispossessed’ bedoelt. Daar hebben ze in Duitsland namelijk het mooie woord ‘Heimatlosigkeit’ voor.

In het Duitse persbericht staat: ‘[Herta Müller] die mittels Verdichtung der Poesie und Sachlichkeit der Prosa Landschaften der Heimatlosigkeit zeichnet’.

Andere vertalingen van het persbericht zijn hier te vinden.

Update! Trouw heeft nu een nieuwe tekst: “De Zweedse Academie van Wetenschappen zei dat Müller wordt onderscheiden voor werk waarmee zij met poëtische verdichting en prozaïsche openhartigheid het landschap van de ontheemden optekent.” Ontheemden is een prachtig Nederlands woord en het past hier perfect.