Als buitenlander heb je de neiging de meest kleine observaties aan te grijpen voor bespiegelingen over de aard van het land waar je te gast bent. Ik probeer die neiging te onderdrukken, want theorieën gebaseerd op enkele observaties van één persoon zijn nauwelijks wetenschappelijk te noemen. Maar soms laat ik me gaan – omdat ik ook wel eens onwetenschappelijk wil zijn.

Het gaat om de observatie dat voetgangers in Duitsland (of in ieder geval Beieren) altijd keurig wachten op het rode licht. Hierbij maakt het niet uit of je punker, zakenman of Turk bent. Ook het tijdstip doet er niet toe. Midden in de nacht of vroeg in de ochtend: men wacht langs de kant van de al dan niet verlaten straat tot het licht groen kleurt. Boze blikken, meewarig schuddende hoofden en uitgestoken wandelstokken vallen je ten deel, als je toch door rood loopt.

De overtreffende trap van door rood lopen, is door rood lopen terwijl er kinderen bij zijn. Voor het oog van toekomstige generaties lak hebben aan de regels die de samenleving zichzelf heeft opgelegd, is meer dan een overtreding: dat is een moreel vergrijp. En als je op dat moment bijna wordt overreden door een van de extra gas gevende automobilisten, is dat niet meer dan je verdiende loon.

Je kunt hier een positieve draai aan geven: in München is er, gezien de grootte van de stad, maar weinig criminaliteit. Tatort en Derrick doen ons misschien geloven dat het iedere week weer raak is in de lommenrijke wijken van München, maar in werkelijkheid werden er in 2008 veertien moorden gepleegd. Dat is minder dan het veel kleinere Amsterdam. Bovendien is de stad opgeruimd, zijn de mensen er vriendelijk en verliezen ze niet snel hun goede manieren – ook niet na twee liter bier.

Malcolm Gladwell formuleert in zijn boek The Tipping Point de Broken Window-theorie, volgens welke de criminaliteit daalt als de omgeving er netjes uitziet en zelfs de meest kleine overtredingen worden bestraft en bestreden. Burgemeester Giuliani noemde deze aanpak zero-tolerance en behaalde er in de jaren negentig grote successen mee in New York.

Is dat wat er aan de hand is in Beieren en München? Misschien. Moeten we in Nederland ook weer categorisch stoppen voor het rode licht? Liever niet.

Door rood lopen betekent dat je zelf moet opletten (is de weg vrij) en zelf moet beslissen (red ik het nog?). En die alertheid en kritische houding ten aanzien van regels past beter bij Nederland. Na een paar liter bier blijft de Beierse gewoonte om voor het rode licht te wachten echter de verstandigste handelingsmaxime. Ook als de straat verlaten lijkt. En ook als je een Holländer bent.